شرایط قبول فرزند از بهزیستی

قبول فرزند از بهزیستی، تصمیمی عمیق و انسانی است که زندگی متقاضیان و کودکان بی سرپرست یا بدسرپرست را برای همیشه متحول می کند. این فرایند که نیازمند درک دقیق قوانین و مراحل آن است، می تواند مسیری پرامید و سرشار از عشق باشد.

فرایند فرزندخواندگی، گامی بزرگ و پر از شور و اشتیاق برای زوجین و افراد مجردی است که رؤیای داشتن فرزند و گشودن آغوش گرم خانواده خود به روی کودکی نیازمند محبت را در سر می پرورانند. سازمان بهزیستی جمهوری اسلامی ایران به عنوان نهاد متولی، وظیفه خطیر حمایت از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست را بر عهده دارد و در این مسیر، راه را برای خانواده های داوطلب فرزندپذیری هموار می سازد. درک شفاف و جامع از شرایط و مراحل این فرایند، کلید ورود به این دنیای پربرکت است. این راهنما با هدف روشن ساختن تمامی ابهامات و ارائه اطلاعاتی دقیق و به روز، مسیر فرزندخواندگی را از ابتدا تا انتها برای تمامی متقاضیان روشن می کند و آنان را در برداشتن گام های این مسیر یاری می رساند.

مفهوم فرزندخواندگی و تفاوت آن با سرپرستی موقت

پیش از آغاز هر گامی در مسیر قبول فرزند از بهزیستی، درک صحیح از مفاهیم فرزندخواندگی و سرپرستی موقت از اهمیت بسزایی برخوردار است. این دو مفهوم، اگرچه هر دو به معنای پذیرش مسئولیت کودکی نیازمند حمایت هستند، اما تفاوت های قانونی و حقوقی مهمی با یکدیگر دارند که بر آینده کودک و خانواده سرپرست تأثیرگذار خواهند بود.

تعریف قانونی فرزندخواندگی

فرزندخواندگی به معنای اعطای سرپرستی دائمی یک کودک به خانواده ای است که از نظر قانونی صلاحیت آن را دارا هستند. در این حالت، کودک از تمامی حقوق و تکالیف فرزند بیولوژیکی برخوردار می شود. این حقوق شامل حق نفقه، ارث، و ثبت نام کودک در شناسنامه پدرخوانده و مادرخوانده با درج توضیحات لازم است. فرزندخواندگی پیوند عاطفی و حقوقی عمیقی را بین کودک و خانواده ایجاد می کند و هدف نهایی آن، فراهم آوردن یک محیط خانوادگی پایدار و امن برای کودک تا پایان عمر است. این امر به کودکان این امکان را می دهد که با احساس تعلق و امنیت رشد کنند و آینده ای روشن داشته باشند.

تفاوت های کلیدی با سرپرستی موقت

در مقابل، سرپرستی موقت یا امین موقت به حالتی گفته می شود که سرپرستی کودک به صورت موقت و برای مدت زمان مشخصی به خانواده ای واگذار می گردد. در این نوع سرپرستی، پیوند حقوقی کامل و دائمی مانند فرزندخواندگی برقرار نیست و کودک از تمامی حقوق فرزند بیولوژیکی، از جمله حق ارث، برخوردار نمی شود. نام کودک نیز در شناسنامه سرپرست درج نمی گردد. این نوع سرپرستی معمولاً در شرایطی اتفاق می افتد که امکان بازگشت کودک به خانواده اصلی اش در آینده وجود دارد یا سازمان بهزیستی و مراجع قضایی، هنوز در حال بررسی وضعیت دائمی کودک هستند. هدف از سرپرستی موقت، تأمین نیازهای اولیه و مراقبتی کودک در یک محیط خانوادگی تا زمان تعیین تکلیف نهایی اوست. این تفاوت ها نشان می دهد که فرزندخواندگی، تعهدی بلندمدت و عمیق تر با پیامدهای حقوقی و عاطفی گسترده تری است.

شرایط عمومی و اصلی متقاضیان قبول فرزند از بهزیستی

پذیرش یک کودک از سازمان بهزیستی، نیازمند آن است که متقاضیان مجموعه ای از شرایط عمومی را احراز کنند. این شرایط به دقت و بر اساس قوانین حمایتی از کودکان تنظیم شده اند تا از سلامت، امنیت، و آینده روشن فرزند اطمینان حاصل شود. هر یک از این شرایط، ستون هایی هستند که پایه های یک خانواده پایدار و مسئولیت پذیر را تشکیل می دهند.

تابعیت و دین

متقاضیان فرزندخواندگی باید از تابعیت ایرانی برخوردار باشند. علاوه بر این، اعتقاد به یکی از ادیان رسمی کشور که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده اند، از دیگر شروط ضروری است. این شرط، با هدف هم خوانی فرهنگی و تربیتی کودک در بستر خانواده جدید تعیین شده است.

صلاحیت اخلاقی و عدم سوءپیشینه

از جمله مهم ترین شرایط، دارا بودن صلاحیت اخلاقی و عدم سوءپیشینه کیفری موثر است. سازمان بهزیستی و مراجع قضایی، تحقیقات گسترده ای را در این زمینه انجام می دهند تا از فراهم بودن یک محیط امن و اخلاقی برای رشد کودک اطمینان حاصل شود. سوابق فردی و اجتماعی متقاضیان به دقت بررسی می گردد تا هرگونه خطر احتمالی برای کودک به حداقل برسد. این بخش از فرایند، به خصوص در بازدیدهای منزل و مصاحبه های مددکاری، با جدیت پیگیری می شود تا ابعاد مختلف زندگی متقاضیان مورد ارزیابی قرار گیرد.

سلامت جسم و روان

متقاضیان باید از سلامت جسمی و روانی کافی برای نگهداری و تربیت فرزند برخوردار باشند. ارائه گواهی عدم ابتلا به بیماری های صعب العلاج، واگیر و عدم اعتیاد به مواد مخدر، روانگردان و الکل، از الزامات این مرحله است. معاینات پزشکی و روانشناختی دقیق توسط نهادهای معتبر از جمله پزشکی قانونی، انجام می شود تا توانایی والدین در تأمین نیازهای سلامتی و روانی کودک سنجیده شود. داشتن آرامش روانی و توانایی مدیریت استرس ها، نقش حیاتی در تربیت یک کودک ایفا می کند.

تمکن مالی

توانایی تأمین هزینه های زندگی و تحصیل کودک از دیگر شروط مهم است. این به معنای ثروت زیاد نیست، بلکه به معنای توانایی مالی برای فراهم آوردن یک زندگی با حداقل استانداردهای لازم برای کودک است. بسیاری از متقاضیان نگران این شرط هستند، اما باید دانست که این شرط، لزوماً به معنای مالکیت حتمی ملک و دارایی های فراوان نیست. بلکه اخذ تعهد کتبی مبنی بر اختصاص بخشی از اموال در آینده به نام فرزندخوانده، می تواند راهگشا باشد. همانطور که معاون امور اجتماعی بهزیستی استان تهران نیز اشاره کرده اند، بسیاری از خانواده های مستأجر نیز موفق به فرزندپذیری شده اند و زندگی موفقی را در پیش گرفته اند.

بیمه پایه و تکمیلی

ضرورت تحت پوشش قرار دادن کودک با بیمه پایه و در صورت امکان بیمه تکمیلی، از جمله تعهداتی است که متقاضیان باید به آن عمل کنند. این امر، تضمینی برای تأمین هزینه های درمانی و بهداشتی کودک در طول دوران سرپرستی است و به خانواده اطمینان می دهد که در صورت بروز بیماری یا نیاز به درمان، پشتوانه لازم را خواهد داشت.

تعهد به تملیک اموال

همانطور که پیش تر اشاره شد، یکی از شروط مهم، تعهد کتبی برای اختصاص بخشی از اموال به نام فرزندخوانده است. این تعهد معمولاً در آینده و با هماهنگی مراجع قضایی صورت می گیرد و تضمینی برای آینده مالی و حقوقی کودک است. هدف از این شرط، حمایت از حقوق کودک فرزندخوانده و اطمینان از برخورداری او از سهمی عادلانه از اموال خانواده است، به گونه ای که احساس تبعیض نکند.

بسیاری از متقاضیان نگران تمکن مالی هستند، اما تجربه نشان داده است که این شرط لزوماً به معنای مالکیت حتمی ملک و دارایی های فراوان نیست؛ بلکه تعهد کتبی برای اختصاص بخشی از اموال در آینده به نام فرزندخوانده، می تواند راهگشا باشد.

شرط سنی

شرط سنی برای متقاضیان، در هر یک از دسته های سه گانه (زوجین بدون فرزند، زنان مجرد، و زوجین دارای فرزند) متفاوت است که در ادامه به تفکیک بیان خواهد شد. این شرط با توجه به تناسب سنی والدین با فرزندخوانده و توانایی آن ها در تربیت و نگهداری کودک تعیین می شود.

دسته بندی متقاضیان و شرایط اختصاصی هر گروه

سازمان بهزیستی، با در نظر گرفتن تنوع شرایط و موقعیت های اجتماعی متقاضیان، آن ها را به سه دسته اصلی تقسیم کرده و برای هر گروه، شرایط اختصاصی را تعیین نموده است. این اولویت بندی، با هدف تأمین بهترین شرایط برای کودکان نیازمند و تسریع در فرایند فرزندپذیری انجام می شود.

۱. زوجین بدون فرزند (اولویت اول)

این گروه، در اولویت نخست فرزندخواندگی قرار دارند. اشتیاق آن ها برای تجربه حس پدر و مادر شدن و فراهم آوردن یک محیط سرشار از عشق برای کودکی که نیازمند آن است، از اهداف اصلی این قانون گذاری است. شرایط اختصاصی این گروه عبارتند از:

• گذشت حداقل ۵ سال از تاریخ ازدواج و عدم فرزندآوری: متقاضیان باید حداقل پنج سال از تاریخ عقد دائم آن ها گذشته باشد و در طول این مدت، به صورت بیولوژیکی صاحب فرزند نشده باشند. ارائه گواهی پزشکی قانونی مبنی بر عدم توانایی زوجین برای فرزندآوری نیز در این خصوص الزامی است. این شرط برای اطمینان از پایداری ازدواج و تلاش زوجین برای فرزندآوری بیولوژیکی تعیین شده است.
• سن یکی از زوجین بالای ۳۰ سال: حداقل سن ۳۰ سال برای یکی از زوجین متقاضی فرزندخواندگی در نظر گرفته شده است. این شرط، تضمینی برای پختگی، مسئولیت پذیری و آمادگی روانی کافی برای پذیرش نقش والدینی است.
• دائمی بودن عقد ازدواج: ازدواج زوجین باید از نوع دائم باشد و صیغه موقت برای فرزندخواندگی پذیرفته نیست. این موضوع بر پایداری و ثبات خانواده ای که کودک به آن سپرده می شود، تأکید دارد.

۲. زنان و دختران مجرد بدون شوهر (اولویت دوم)

در سال های اخیر، قوانین فرزندخواندگی توسعه یافته و امکان سرپرستی فرزند برای زنان مجرد بالای ۳۰ سال نیز فراهم شده است. این اقدام، راهی برای باز شدن آغوش خانواده های تک سرپرست به روی کودکان نیازمند است، به ویژه دخترانی که به سرپرستی خانم ها نیاز دارند. شرایط اختصاصی این گروه شامل:

• حداقل سن ۳۰ سال: متقاضی باید حداقل ۳۰ سال سن داشته باشد تا از پختگی و توانایی لازم برای تربیت و نگهداری کودک برخوردار باشد.
• اجازه فقط برای سرپرستی فرزند دختر: به طور معمول، زنان مجرد تنها مجاز به پذیرش سرپرستی فرزند دختر هستند. اما در موارد استثنایی و با حکم قضایی، و همچنین در صورتی که کودک، خواهر یا برادر یا از بستگان نزدیک متقاضی باشد (مانند برادرزاده یا خواهرزاده یا نوه خود متقاضی)، امکان پذیرش فرزند پسر نیز وجود دارد.
• منزل مسکونی مستقل: متقاضی باید دارای منزل مسکونی مستقل باشد، اعم از ملکی یا استیجاری. در صورتی که متقاضی با اعضای خانواده خود زندگی می کند و منزل مستقل ندارد، پذیرش درخواست فرزندخواندگی منوط به بررسی دقیق وضعیت زندگی و وجود امکانات رفاهی کافی در آن خانواده است.
• عدم داشتن فرزند بیولوژیکی: زنان مجردی که متقاضی فرزندخواندگی هستند، نباید فرزند بیولوژیکی داشته باشند. استثنائات این مورد نیز همانند بند پذیرش فرزند پسر، در صورت وجود خویشاوندی نزدیک با کودک یا شرایط خاص قضایی اعمال می شود.

۳. زوجین دارای فرزند (اولویت سوم)

برخلاف باورهای قدیمی، امروزه زوجینی که خود دارای فرزند بیولوژیکی هستند نیز می توانند برای فرزندخواندگی اقدام کنند. این تصمیم نشان دهنده ظرفیت بالای عاطفی و انسانی این خانواده هاست که می خواهند عشق و مراقبت خود را با کودکی دیگر شریک شوند. شرایط اختصاصی این گروه عبارتند از:

• دائمی بودن عقد ازدواج: همانند سایر گروه ها، عقد ازدواج زوجین باید از نوع دائم باشد تا ثبات خانواده تضمین شود.
• رعایت تناسب سنی بین کودک پذیرفته شده و فرزندان بیولوژیکی: معمولاً تلاش می شود تا سن کودک پذیرفته شده، با سن فرزندان بیولوژیکی خانواده، تناسب معقولی داشته باشد تا سازگاری و تعامل آن ها در خانواده تسهیل شود. این مسئله توسط مددکاران اجتماعی و مشاوران بهزیستی مورد ارزیابی قرار می گیرد.
• محدودیت تعداد فرزندخوانده در صورت داشتن فرزندان بیولوژیکی زیاد: در صورتی که زوجین دارای سه فرزند بیولوژیکی یا بیشتر باشند که با آن ها زندگی می کنند، معمولاً درخواست فرزندخواندگی برای یک کودک پذیرفته می شود. این محدودیت برای اطمینان از توانایی خانواده در رسیدگی و تأمین نیازهای تمامی فرزندان است. مگر در حالتی که کودکان مورد درخواست، خواهر و برادر باشند که در این صورت می توان بیش از یک فرزند را پذیرفت.
• سن یکی از زوجین بالای ۳۰ سال: همانند زوجین بدون فرزند، حداقل سن ۳۰ سال برای یکی از زوجین متقاضی در این گروه نیز لازم است.

مراحل گام به گام ثبت نام فرزندخواندگی از بهزیستی

مسیر فرزندخواندگی، فرآیندی چند مرحله ای است که از ثبت نام آنلاین آغاز شده و با نظارت های دقیق مددکاری و قضایی به سرپرستی دائم می انجامد. هر مرحله نیازمند توجه و صبر متقاضیان است و سازمان بهزیستی با همراهی مراجع قضایی، تمام تلاش خود را برای انتخاب بهترین خانواده ها برای کودکان به کار می گیرد.

۱. ثبت نام اولیه در سامانه فرزندخواندگی

اولین گام در مسیر ثبت نام فرزندخواندگی، مراجعه به سامانه فرزندخواندگی بهزیستی به آدرس adoption.behzisti.net است. در این سامانه، متقاضیان باید با دقت اطلاعات هویتی و اقامتی خود را وارد کرده و نوع خانواده (زوجین بدون فرزند، زنان مجرد، یا زوجین دارای فرزند) را مشخص نمایند. تکمیل فرم ها و بارگذاری مدارک اولیه در این سامانه انجام می شود و پس از آن، یک کد رهگیری دریافت خواهند کرد که برای پیگیری های بعدی ضروری است. این بخش، نقطه آغازین یک مسیر جدید و پر امید است و ورود صحیح اطلاعات در آن، بسیار مهم است.

۲. ارائه مدارک لازم

پس از ثبت نام اولیه، متقاضیان به تدریج و بر اساس درخواست بهزیستی، باید مدارک کامل و مورد نیاز را ارائه دهند. این مدارک شامل:

• شناسنامه و کارت ملی متقاضیان
• سند ازدواج (برای زوجین)
• گواهی اشتغال به کار یا مدرک مثبت درآمد (مانند حکم کارگزینی)
• گواهی پزشک متخصص زنان و زایمان و گواهی پزشکی قانونی (برای زوجین فاقد فرزند)
• کارت پایان خدمت یا معافیت (برای آقایان)
• تصویر برابر اصل شده کلیه مدارک

مدارک باید دقیق و کامل باشند و هرگونه نقص می تواند باعث تأخیر در روند پرونده شود.

۳. مصاحبه و بررسی های اجتماعی و روانشناختی

متقاضیان پس از ثبت نام و ارائه مدارک، برای مصاحبه توسط کارشناسان بهزیستی دعوت می شوند. این مصاحبه ها فرصتی است تا خانواده از نزدیک با کارشناسان تعامل داشته و ابعاد شخصیتی و انگیزه های خود را بیان کند. در ادامه، بازدید منزل توسط مددکاران اجتماعی صورت می گیرد تا وضعیت اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی و مذهبی خانواده مورد بررسی قرار گیرد. همچنین، متقاضیان به پزشکی قانونی برای بررسی سلامت جسمی، به اداره تشخیص هویت برای بررسی سوءپیشینه، و به مراکز مشاوره روانشناسی برای ارزیابی سلامت روان معرفی می شوند. این مراحل برای اطمینان از فراهم بودن بهترین محیط ممکن برای کودک انجام می شود.

۴. مراحل قضایی و دوره آزمایشی

پس از تأیید صلاحیت های اولیه، پرونده متقاضیان به دادگاه صالح ارجاع می شود و آن ها برای مشاوره دینی نیز معرفی خواهند شد. دادگاه، پس از بررسی مدارک و گزارش های بهزیستی، قرار دوره آزمایشی ۶ ماهه را صادر می کند. در این دوره، کودک به صورت موقت به خانواده سپرده می شود و خانواده باید در دوره های والدگری شرکت کند. مددکاران اجتماعی نیز در طول این مدت، نظارت های مستمری بر وضعیت کودک و خانواده خواهند داشت تا از سازگاری و رشد صحیح کودک در محیط جدید اطمینان حاصل شود. این دوره آزمایشی فرصتی برای خانواده و کودک است تا با یکدیگر آشنا شوند و بهزیستی از این پیوند اطمینان حاصل کند.

۵. صدور حکم سرپرستی دائم

پس از اتمام موفقیت آمیز دوره آزمایشی ۶ ماهه و تأیید صلاحیت خانواده توسط مددکاران و کارشناسان بهزیستی، حکم سرپرستی دائم توسط دادگاه صادر خواهد شد. این حکم، به معنای پذیرش کامل و دائمی کودک در خانواده و برخورداری او از تمامی حقوق فرزندان بیولوژیکی است. صدور این حکم، نقطه اوج مسیری پر از امید و چالش است که به یک زندگی مشترک و پر از عشق برای خانواده و فرزند می انجامد.

شرایط کودکان واجد شرایط فرزندخواندگی

همه کودکان نیازمند سرپرستی، واجد شرایط فرزندخواندگی از طریق بهزیستی نیستند. سازمان بهزیستی و مراجع قضایی، تنها برای کودکانی که شرایط خاصی دارند و از نظر قانونی «بی سرپرست» یا «بدسرپرست» محسوب می شوند، مجوز فرزندخواندگی صادر می کنند. این شرایط تضمین می کند که حقوق کودکان حفاظت شده و بهترین سرنوشت برای آن ها رقم بخورد.

کودکانی که می توانند تحت سرپرستی قرار گیرند، معمولاً شامل گروه های زیر هستند:

• کودکان بی سرپرست یا بدسرپرست: این دسته شامل کودکانی می شود که والدین آن ها فوت کرده اند، یا مجهول الهویه هستند (هویت والدینشان ناشناس است). همچنین، کودکانی که والدینشان به دلیل بیماری های خاص، ناتوانی ذهنی شدید یا هر دلیل دیگری قادر به سرپرستی و نگهداری از آن ها نیستند، در این گروه قرار می گیرند.
• کودکانی که والدین قادر به سرپرستی نیستند: این گروه شامل کودکانی می شود که والدین آن ها برای حداقل سه سال متوالی قادر به سرپرستی نبوده و هیچ گونه تلاشی برای بهبود وضعیت خود و بازگشت کودک به خانواده نکرده اند. در این موارد، دادگاه می تواند حکم سلب صلاحیت از والدین را صادر کند.
• کودکان والدین زندانی یا معتاد با حکم قضایی: اگر والدین کودک به دلیل اعتیاد شدید یا حبس طولانی مدت، قادر به مراقبت از کودک نباشند و دادگاه حکم به سلب موقت یا دائم سرپرستی آن ها داده باشد، کودک می تواند واجد شرایط فرزندخواندگی شود. در این شرایط، اولویت با حمایت از کودک و فراهم آوردن یک محیط امن برای اوست.
• اولویت با کودکان ایرانی و مسلمان: در بسیاری از موارد و بر اساس قوانین فعلی، اولویت با واگذاری کودکان ایرانی و مسلمان به خانواده های ایرانی و مسلمان است تا از نظر فرهنگی و مذهبی، تطابق بیشتری بین کودک و خانواده جدید وجود داشته باشد و فرایند سازگاری برای کودک آسان تر گردد.

این شرایط نشان می دهد که فرایند انتخاب کودک برای فرزندخواندگی، با دقت و وسواس زیادی انجام می شود تا حقوق و منافع عالیه کودک به بهترین شکل ممکن حفظ گردد و او بتواند در محیطی سرشار از محبت و امنیت رشد کند.

سوالات متداول

در مسیر فرزندخواندگی، سوالات و ابهامات بسیاری برای متقاضیان پیش می آید. این بخش به بررسی برخی از مهم ترین نکات و دغدغه های رایج می پردازد تا دیدگاهی روشن تر از این مسیر ارائه دهد و حس همراهی با خواننده را تقویت کند.

چرا روند فرزندخواندگی ممکن است طولانی شود؟

یکی از دغدغه های اصلی متقاضیان، طولانی شدن زمان فرایند فرزندخواندگی است. این امر دلایل متعددی دارد. در وهله اول، تعداد متقاضیان فرزندخواندگی، به ویژه برای کودکان با جنسیت و رده سنی خاص، بسیار بیشتر از تعداد کودکان واجد شرایط است. به عنوان مثال، تقاضا برای فرزند دختر در رده سنی ۲ تا ۵ سال، بسیار بالاست و این موضوع باعث ایجاد صف انتظار طولانی می شود. علاوه بر این، بررسی های دقیق اجتماعی، روانشناختی و قضایی که برای اطمینان از صلاحیت کامل خانواده ها انجام می شود، زمان بر است. سازمان بهزیستی و مراجع قضایی، مسئولیت خطیری در قبال آینده کودکان دارند و هیچ گونه قصوری در این زمینه پذیرفته نیست. این دقت و وسواس، گاهی اوقات منجر به کندی در فرایند می شود، اما هدف نهایی آن، تأمین بهترین شرایط برای فرزندان است.

آیا باید به کودک واقعیت فرزندخواندگی را گفت؟

این پرسش، از جمله مهم ترین و حساس ترین موضوعات در فرزندخواندگی است و بسیاری از خانواده ها با آن دست و پنجه نرم می کنند. باورهای غلط و سنتی ممکن است برخی را به سمت پنهان کردن این حقیقت سوق دهد. اما متخصصان روانشناسی و مددکاران اجتماعی تأکید فراوانی دارند که صداقت با کودک و گفتن حقیقت فرزندخواندگی به او، در آینده ای امن و سالم نقش بسیار حیاتی دارد. این موضوع باید در سن مناسب و با راهنمایی مشاوران متخصص، به شیوه ای صحیح و آرامش بخش به کودک منتقل شود. جلسات مشاوره فرزندپذیری که بهزیستی برگزار می کند، خانواده ها را برای این لحظه مهم آماده می سازد. پنهان کردن حقیقت، می تواند در سال های بعدی زندگی کودک، پیامدهای روانی جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.

نقش و رفتار اطرافیان با خانواده فرزندپذیر چگونه باید باشد؟

پس از فرزندخواندگی، تنها خانواده جدید نیست که با تغییرات مواجه می شود؛ بلکه اطرافیان، دوستان و اقوام نیز نقش مهمی در سازگاری و موفقیت این فرایند ایفا می کنند. توصیه های فرهنگی و اجتماعی در این زمینه بسیار حائز اهمیت است. اطرافیان باید از پرسش های کنجکاوانه، مطرح کردن مسائل خصوصی خانواده و یا ابراز ترحم خودداری کنند. بهترین برخورد، پذیرش کودک به عنوان یکی از اعضای اصلی خانواده و حمایت عاطفی از والدین است. سازمان بهزیستی معمولاً توصیه می کند که خانواده های متقاضی، از ابتدای اقدام برای فرزندخواندگی، این موضوع را با اقوام و دوستان نزدیک خود در میان بگذارند و از کمک مشاوران برای آگاه سازی اطرافیان نیز استفاده کنند. این هم دلی و حمایت، به خانواده فرزندپذیر و کودک کمک می کند تا با اعتماد به نفس بیشتری در جامعه حضور یابند.

هزینه ثبت نام فرزندخواندگی چقدر است؟

یکی از سوالات رایج در مورد هزینه فرزندخواندگی است. خبر خوب این است که ثبت نام آنلاین در سامانه فرزندخواندگی بهزیستی کاملاً رایگان است و متقاضیان برای شروع فرایند نیازی به پرداخت وجهی ندارند. با این حال، در طول مراحل، هزینه های جانبی وجود خواهد داشت. این هزینه ها شامل معاینات پزشکی، آزمایشات روانشناسی، هزینه های دادرسی و وکالت (در صورت نیاز)، و مهم تر از همه، هزینه های مربوط به تأمین زندگی و نگهداری کودک (مانند بیمه، تحصیل، خوراک و پوشاک) است. همچنین، تعهد به تملیک بخشی از اموال نیز خود نوعی تعهد مالی برای آینده کودک محسوب می شود. این هزینه ها با هدف اطمینان از توانایی خانواده برای فراهم آوردن زندگی مناسب برای کودک در نظر گرفته شده اند.

نحوه پیگیری درخواست فرزندخواندگی چگونه است؟

متقاضیان می توانند وضعیت پرونده فرزندخواندگی خود را از طریق سامانه فرزندخواندگی بهزیستی و با استفاده از کد رهگیری که در ابتدای ثبت نام دریافت کرده اند، پیگیری کنند. این سامانه به متقاضیان امکان می دهد تا از آخرین وضعیت پرونده خود مطلع شوند و در صورت نیاز، با کارشناسان مربوطه در ارتباط باشند. پیگیری منظم، نشان دهنده جدیت و اشتیاق خانواده برای پذیرش فرزند است.

چه باید کرد در صورت مشاهده کودک رها شده یا گمشده؟

در صورتی که فردی شاهد رها شدن کودک یا کودکی گمشده باشد، تماس با شماره ۱۲۳ اورژانس اجتماعی بهزیستی، اولین و مهم ترین اقدام است. این شماره برای رسیدگی فوری به کودکان آسیب دیده یا در معرض خطر طراحی شده است. همچنین می توان به مراجع قضایی اطلاع داد. این اقدام، به سازمان بهزیستی و مراجع ذی صلاح کمک می کند تا کودک را تحت حمایت خود قرار دهند و فرایندهای قانونی برای تأمین سرپرستی او را آغاز کنند و در نهایت، امکان فرزندخواندگی برای وی فراهم شود.

آیا مستمری کودک بی سرپرست پس از فرزندخواندگی قطع می شود؟

یکی از نگرانی های خانواده های فرزندپذیر این است که آیا مستمری که ممکن است به کودک بی سرپرست یا بدسرپرست از طرف دولت یا نهادهای حمایتی تعلق می گرفته، پس از فرزندخواندگی قطع خواهد شد یا خیر. در اکثر موارد و با توجه به قوانین حمایتی، این مستمری معمولاً قطع نمی شود و همچنان به نفع کودک و تحت نظارت خانواده سرپرست ادامه می یابد. هدف از این مستمری، حمایت از کودک است و فرزندخواندگی نباید باعث محرومیت او از این حق شود.

امکان فرزندخواندگی برای کودکان با نیازهای ویژه

بسیاری از کودکان نیازمند سرپرستی، دارای نیازهای ویژه هستند؛ از جمله معلولیت های جسمی، ذهنی یا بیماری های خاص. پذیرش این کودکان نیازمند تعهد، صبر و مراقبت های ویژه ای است. سازمان بهزیستی از خانواده هایی که آمادگی پذیرش این کودکان را دارند، به گرمی استقبال می کند و حتی در برخی موارد، تسهیلات و اولویت های خاصی برای آن ها در نظر می گیرد. آمارهای بهزیستی نشان می دهد که تعداد قابل توجهی از خانواده های ایرانی با روحیه فداکاری و ایثار، این کودکان را پذیرفته اند و با عشق و علاقه از آن ها مراقبت می کنند که نشان دهنده فرهنگ غنی همدلی در کشور است.

منابع و مراجع قانونی

مسیر فرزندخواندگی، بر پایه قوانین و آیین نامه های مدون بنا شده است. آشنایی با این منابع قانونی به متقاضیان کمک می کند تا با پشتوانه اطلاعاتی قوی تری در این مسیر گام بردارند و از حقوق خود و کودک، آگاه باشند.

مهم ترین مراجع قانونی در این زمینه عبارتند از:

• قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست: این قانون، اصلی ترین سند حقوقی در زمینه فرزندخواندگی در ایران است که تمامی شرایط، حقوق و تکالیف مربوط به سرپرستی کودکان را مشخص می کند.
• آیین نامه های اجرایی مرتبط: سازمان بهزیستی و قوه قضائیه، آیین نامه های متعددی را برای جزئی تر کردن و عملیاتی ساختن مفاد قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست تدوین کرده اند. این آیین نامه ها، روند اجرایی و جزئیات هر مرحله از فرزندخواندگی را تبیین می کنند.
• وب سایت رسمی سازمان بهزیستی و سامانه فرزندخواندگی: سایت بهزیستی کشور (behzisti.ir) و سامانه اختصاصی فرزندخواندگی (adoption.behzisti.net) مرجع اصلی برای کسب اطلاعات به روز، ثبت نام آنلاین و پیگیری پرونده ها هستند. متقاضیان می توانند با مراجعه به این وب سایت ها، به تمامی اطلاعات لازم دسترسی پیدا کنند.

نتیجه گیری

پذیرش فرزند از بهزیستی، سفری عمیق به دنیای عشق، مسئولیت پذیری و بخشش است. این مسیر، اگرچه ممکن است با چالش ها و مراحل اداری متعددی همراه باشد، اما پاداش آن، گرمای وجود یک فرزند و شادی بی پایان یک خانواده است. سازمان بهزیستی، با تمامی توان خود، در تلاش است تا این راه را برای متقاضیان هموار سازد و کودکان نیازمند را به آغوش خانواده هایی مهربان و مسئولیت پذیر بسپارد.

آنچه در این راهنما بیان شد، تصویری جامع از شرایط قبول فرزند از بهزیستی ارائه داد. از شرایط عمومی و اختصاصی گرفته تا مراحل گام به گام و نکات کلیدی، همگی با هدف روشن سازی این مسیر برای شما عزیزان جمع آوری شده اند. فراموش نکنیم که هر گامی در این راه، نه تنها به زندگی یک کودک امید می بخشد، بلکه تجربه ای بی نظیر از انسانیت و ایثار را برای خانواده به ارمغان می آورد. این اقدام، فعلی انسانی و اجتماعی است که شایسته ستایش و تشویق است و امیدواریم با این راهنما، بتوانیم شما را در برداشتن این گام مقدس یاری رسانده باشیم.