مهریه در دوران عقد

مهریه یکی از اساسی ترین حقوق مالی زن است که با جاری شدن خطبه عقد نکاح، بلافاصله به او تعلق می گیرد. این حق، حتی در دوران عقد و پیش از وقوع نزدیکی نیز قابل مطالبه بوده و دارای ابعاد قانونی خاص خود است. برای درک کامل این حق، آشنایی با تفاوت های قانونی مهریه در دوران عقد با پس از آن و همچنین نکات مربوط به مطالبه، محاسبه و پرداخت آن ضروری است.

دوران عقد، که در عرف جامعه ما به دوره نامزدی رسمی یا دوران پیش از آغاز زندگی مشترک تعبیر می شود، از نظر حقوقی دارای جایگاه ویژه ای است. در این دوره، با وجود اینکه پیوند زناشویی به طور کامل برقرار نشده، اما تمامی آثار حقوقی عقد نکاح از جمله حق مهریه برای زوجه ایجاد می شود. همین تفاوت ها و حساسیت هاست که ضرورت آگاهی از جوانب مختلف مهریه در این مرحله را دوچندان می کند تا زوجین بتوانند با دیدی بازتر و آگاهانه تر، مسیر زندگی مشترک خود را آغاز کرده و در صورت بروز چالش، از حقوق خود به درستی دفاع کنند. در ادامه این مقاله، به بررسی جامع و کاربردی ابعاد حقوقی و اجرایی مهریه در دوران عقد خواهیم پرداخت.

مفهوم حقوقی مهریه و دوران عقد

وقتی دو نفر تصمیم به پیمان زناشویی می گیرند و عقد نکاح جاری می شود، از همان لحظه یک حق مالی مهم برای زن به وجود می آید که به آن مهریه می گویند. این حق مالی، فارغ از اینکه عقد دائم باشد یا موقت، به محض امضای سند نکاحیه به مالکیت زن در می آید و او می تواند هر زمان که بخواهد، بدون هیچ شرط و مانعی آن را مطالبه کند. ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به صراحت بیان می دارد: «به محض عقد، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید.» این جمله، سنگ بنای تمامی مباحث مربوط به مهریه است و نشان می دهد که مهریه، هدیه ای نیست که در آینده به زن داده شود، بلکه حقی است که از همان آغاز به او تعلق دارد.

منظور از دوران عقد چیست؟

در زندگی بسیاری از زوجین، فاصله ای بین زمان جاری شدن عقد و آغاز رسمی زندگی مشترک و وقوع نزدیکی وجود دارد که از آن به عنوان دوران عقد یاد می شود. از نظر حقوقی، دوران عقد به معنای دوره ای است که عقد نکاح صحیحاً منعقد شده، اما رابطه زناشویی (که از آن با عنوان نزدیکی یا دُخول یاد می شود) بین زن و مرد هنوز برقرار نشده است. این تعریف حقوقی از نزدیکی، نقطه محوری بسیاری از مسائل مربوط به مهریه در این دوره است که در ادامه به تفصیل به آن پرداخته خواهد شد.

انواع مهریه و ارتباط آن با دوران عقد

مهریه معمولاً به دو صورت اصلی تعیین می شود: عندالمطالبه و عندالاستطاعه. در مهریه عندالمطالبه، همانطور که از نامش پیداست، زن هر زمان که بخواهد می تواند آن را از مرد مطالبه کند و مرد موظف به پرداخت است، مگر اینکه اعسار (عدم توانایی مالی) خود را ثابت کند. اما در مهریه عندالاستطاعه، مطالبه و پرداخت مهریه منوط به اثبات توانایی مالی مرد است. در دوران عقد نیز این تفاوت ها برقرار است و زن می تواند بر اساس نوع مهریه، برای دریافت آن اقدام کند.

آیا زن در دوران عقد، حتی بدون قصد طلاق، می تواند مهریه خود را مطالبه کند؟

یکی از سوالات متداول و مهمی که زوجین در دوران عقد ممکن است با آن روبرو شوند، این است که آیا زن بدون اینکه قصد طلاق داشته باشد، حق مطالبه مهریه اش را دارد؟ پاسخ حقوقی به این سوال، مثبت است. همانطور که ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی تصریح می کند، زن به محض عقد، مالک مهریه می شود و هیچ قید و شرطی برای مطالبه آن وجود ندارد، حتی اگر قصد جدایی یا طلاق در میان نباشد. او می تواند در هر مقطع زمانی، چه در دوران عقد و چه پس از آن، برای دریافت تمام مهریه خود اقدام کند. این حق، ابزاری قانونی برای تامین استقلال مالی زن و تضمین حقوق اوست.

تعیین میزان مهریه در دوران عقد: باکره بودن یا وقوع نزدیکی؟ (نقطه محوری مقاله)

یکی از پیچیده ترین و مهم ترین مسائل در حوزه مهریه، به ویژه در دوران عقد، مربوط به میزان مهریه در صورت جدایی پیش از نزدیکی است. قانون مدنی و رویه قضایی در این زمینه نکات ظریفی دارند که آگاهی از آن ها برای زوجین حیاتی است.

قاعده کلی نصف شدن مهریه در صورت طلاق پیش از نزدیکی

قانونگذار در ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی، قاعده مشخصی را برای طلاق پیش از نزدیکی تعیین کرده است: «هرگاه شوهر قبل از نزدیکی زن خود را طلاق دهد، زن مستحق نصف مهر خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف را قبلاً داده باشد، حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً یا قیمتاً استرداد کند.»
این ماده به وضوح نشان می دهد که اگر طلاق پیش از برقراری رابطه زناشویی کامل صورت گیرد، زن تنها مستحق نیمی از مهریه ای است که در سند ازدواج ثبت شده است. اما نکته کلیدی اینجاست که این قاعده صرفاً در صورت وقوع طلاق اعمال می شود. اگر طلاقی در میان نباشد و زن صرفاً قصد مطالبه مهریه در دوران عقد را داشته باشد، همچنان مستحق تمام مهریه است و این قاعده نصف شدن، تا زمانی که جدایی قطعی نشده باشد، به اجرا در نمی آید.

مفهوم باکره بودن از دیدگاه فقهی، حقوقی و پزشکی

مفهوم باکره بودن یا دوشیزگی در این زمینه می تواند ابهامات زیادی ایجاد کند، چرا که سه رویکرد متفاوت فقهی، حقوقی و پزشکی برای آن وجود دارد که گاهی با یکدیگر همپوشانی ندارند:

1. دیدگاه پزشکی: پزشکان با معاینه، وجود یا عدم وجود پرده بکارت را بررسی می کنند. پارگی پرده بکارت نشان دهنده وقوع نزدیکی است، اما عدم پارگی همیشه به معنای عدم وقوع هر نوع نزدیکی نیست (برای مثال، نزدیکی با حفظ بکارت).
2. دیدگاه فقهی: در فقه، مفهوم نزدیکی (دخول) به معنای برقراری رابطه زناشویی کامل است که موجب خروج زن از حالت بکارت می شود.
3. دیدگاه حقوقی: قانون مدنی، نزدیکی را ملاک نصف شدن مهریه قرار داده است، نه صرف باکره بودن از منظر پزشکی. همانطور که در ادامه توضیح داده خواهد شد، رویه قضایی نیز این تفاوت را مورد تاکید قرار داده است.

حکم مهریه زوجه باکره در صورت طلاق پیش از نزدیکی

اگر زنی در دوران عقد، پیش از وقوع نزدیکی کامل، از همسر خود طلاق بگیرد و هنوز باکره باشد، مطابق با ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی، مستحق نصف مهریه تعیین شده در سند نکاحیه خواهد بود. این وضعیت، یکی از معدود شرایطی است که مهریه زن به طور کامل به او تعلق نمی گیرد.

ملاک تعیین نزدیکی و تاثیر آن بر مهریه (رای دیوان عالی کشور)

نقطه عطفی در درک این موضوع، آرای وحدت رویه و آرای دیوان عالی کشور است که تاکید می کنند ملاک تعلق تمام مهریه، وقوع نزدیکی است، نه صرفاً گواهی پزشکی بکارت. این بدان معناست که حتی اگر معاینات پزشکی، دوشیزگی زن را تایید کند، اما وقوع نزدیکی به نحوی دیگر (مثلاً بدون پارگی پرده بکارت) ثابت شود، زن مستحق تمام مهریه خواهد بود.

این رویکرد، تفاوت مهمی را میان مفهوم ظاهری بکارت و مفهوم حقوقی نزدیکی ایجاد می کند. برای مثال، دیوان عالی کشور در یکی از آراء خود بیان کرده است که اگر وقوع رابطه زناشویی بین زوجین اثبات شود، حتی اگر پرده بکارت آسیب ندیده باشد، زن مستحق تمام مهریه است. این موضوع به این دلیل است که هدف قانونگذار از نزدیکی، تکمیل رابطه زناشویی بوده و صرف وجود یا عدم وجود پرده بکارت، به تنهایی ملاک قطعی برای اثبات آن نیست.

رای وحدت رویه دیوان عالی کشور تاکید دارد که ملاک تعلق تمام مهریه، صرفاً پارگی پرده بکارت نیست، بلکه اثبات وقوع نزدیکی بین زوجین، حتی به روش های دیگر، برای احراز استحقاق زوجه به کل مهریه کافی است.

در چنین مواردی، نقش پزشکی قانونی بسیار پررنگ می شود. دادگاه برای احراز وقوع یا عدم وقوع نزدیکی، زوجین را به پزشکی قانونی ارجاع می دهد تا با معاینات تخصصی، این موضوع را روشن سازند. گواهی پزشکی قانونی در این زمینه، یکی از مهم ترین مستندات برای تصمیم گیری دادگاه خواهد بود.

مهریه زوجه ای که در دوران عقد نزدیکی داشته اما طلاق نمی گیرد

اگر زوجین در دوران عقد، رابطه زناشویی (نزدیکی) داشته باشند، اما تصمیم به طلاق نگیرند، زن همچنان مستحق تمام مهریه است. در این حالت، قاعده نصف شدن مهریه که مختص طلاق پیش از نزدیکی است، اعمال نمی شود و مرد مکلف به پرداخت کامل مهریه است.

مهریه زوجه غیر باکره در صورت طلاق در دوران عقد

تصور کنید زنی در دوران عقد، به هر دلیلی (مثلاً ازدواج قبلی یا وقوع نزدیکی در همین دوران) باکره نباشد و سپس در دوران عقد طلاق صورت گیرد. در این شرایط، چون فرض بر این است که نزدیکی واقع شده، قاعده نصف شدن مهریه اعمال نمی شود و زن مستحق دریافت تمام مهریه تعیین شده خواهد بود.

حالات خاص: مهریه در صورت فسخ نکاح در دوران عقد (ماده ۱۱۰۱ قانون مدنی)

علاوه بر طلاق، ممکن است نکاح به دلایل دیگری نیز فسخ شود. ماده ۱۱۰۱ قانون مدنی در این باره می گوید: «هرگاه عقد نکاح قبل از نزدیکی، به جهتی فسخ شود، زن حق مهریه ندارد، مگر در صورتی که موجب فسخ، عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح، زن مستحق نصف مهر است.»

این ماده دو حالت اصلی را بیان می کند:

1. فسخ نکاح پیش از نزدیکی به هر دلیل (غیر از عنن): در این حالت، زن هیچ مهریه ای نخواهد داشت. دلایل فسخ می توانند شامل عیوب خاصی در مرد یا زن باشند که مانع از ادامه زندگی مشترک می شوند.
2. فسخ نکاح به دلیل عنن (عجز مرد از نزدیکی): عنن به معنای ناتوانی مرد در برقراری رابطه زناشویی است. اگر نکاح به دلیل این عیب فسخ شود و نزدیکی نیز رخ نداده باشد، زن مستحق نصف مهریه خواهد بود. این یک استثنا بر قاعده کلی عدم تعلق مهریه در فسخ نکاح پیش از نزدیکی است و نشان دهنده حمایت قانون از زن در مواجهه با ناتوانی خاص مرد. اثبات عنن و عدم نزدیکی، مستلزم نظر پزشکی قانونی است.

مراحل قانونی مطالبه و به اجرا گذاشتن مهریه در دوران عقد

هنگامی که زوجه تصمیم به مطالبه مهریه خود در دوران عقد می گیرد، دو مسیر قانونی اصلی پیش روی او قرار دارد: اقدام از طریق اداره اجرای ثبت یا دادگاه خانواده. هر کدام از این روش ها دارای ویژگی ها و مراحل خاص خود هستند.

الف) اقدام از طریق اداره اجرای ثبت (روش اول و ترجیحی)

بسیاری از حقوقدانان و کارشناسان حقوقی، این روش را به دلیل سرعت و اثربخشی بیشتر، ترجیح می دهند. زمانی که مهریه در سند ازدواج به صورت رسمی ثبت شده باشد، این سند به منزله یک سند لازم الاجرا تلقی می شود و می توان مستقیماً از طریق اداره ثبت برای اجرای آن اقدام کرد.

چرا این روش سریع تر و موثرتر است؟

روش ثبتی، نیاز به طی مراحل طولانی دادرسی در دادگاه ندارد. به محض اینکه اجراییه صادر شد، امکان توقیف اموال و دارایی های مرد فراهم می شود و این خود فشار زیادی برای پرداخت مهریه ایجاد می کند. این سرعت عمل، می تواند برای زوجه که نیازمند وصول حق خود است، بسیار کارآمد باشد.

مدارک مورد نیاز

برای شروع این فرآیند، مدارک زیر ضروری هستند:

• شناسنامه و کارت ملی زوجه
• اصل سند ازدواج (عقدنامه)

مراحل گام به گام

1. مراجعه به دفتر ثبت ازدواج: زوجه یا وکیل او باید به دفتری مراجعه کند که عقد نکاح در آن ثبت شده است.
2. تکمیل فرم اجرائیه: در این مرحله، فرم درخواست صدور اجرائیه مهریه تکمیل و به دفتر ثبت تحویل داده می شود.
3. ارائه مدارک: مدارک لازم به همراه درخواست ارائه می گردد.
4. صدور اجرائیه: پس از بررسی مدارک، اجرائیه مهریه صادر و به زوج ابلاغ می شود. زوج از تاریخ ابلاغ، ۱۰ روز مهلت دارد تا مهریه را پرداخت کند یا ترتیبی برای پرداخت آن بدهد.
5. استعلام از اموال زوج: اگر زوج ظرف مهلت مقرر اقدام نکند، زوجه می تواند از طریق اداره اجرای ثبت، درخواست استعلام و شناسایی اموال زوج را مطرح کند. این استعلام ها از مراجع مختلفی از جمله:
   • بانک ها (برای حساب های بانکی و موجودی)
   • راهور (برای خودرو و وسیله نقلیه)
   • ثبت املاک (برای املاک و مستغلات)
   • سازمان بورس و اوراق بهادار (برای سهام و اوراق بهادار)

   به عمل می آید تا تمامی دارایی های رسمی مرد شناسایی شود.

6. توقیف اموال و مزایده: پس از شناسایی اموال، اداره ثبت اقدام به توقیف آن ها می کند. در صورت عدم پرداخت مهریه توسط زوج، اموال توقیف شده به مزایده گذاشته می شوند و از محل فروش آن ها، مهریه زوجه پرداخت می گردد.

ب) اقدام از طریق دادگاه خانواده (روش دوم)

این روش زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که روش ثبتی به نتیجه نرسد، یعنی زوج هیچ مال و دارایی رسمی برای توقیف نداشته باشد یا اموال شناسایی شده کفایت مهریه را نکند.

چه زمانی به این روش نیاز پیدا می کنیم؟

معمولاً پس از طی مراحل ثبتی و در صورتی که اداره اجرای ثبت گواهی صادر کند که زوج هیچ مالی برای توقیف ندارد یا اموالش کافی نیست، زوجه می تواند به دادگاه مراجعه کند. همچنین در مواردی که مهریه عندالاستطاعه باشد و زن بخواهد توانایی مالی مرد را به اثبات برساند، نیاز به مراجعه به دادگاه خواهد بود.

مراحل رسیدگی در دادگاه

1. مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: زوجه یا وکیل او باید با مراجعه به یکی از این دفاتر، دادخواست مطالبه مهریه را تنظیم و ثبت کند.
2. تنظیم و ثبت دادخواست: در دادخواست باید مشخصات کامل زوجین، میزان مهریه، و دلایل مطالبه مهریه قید شود. مدارک لازم مانند شناسنامه، کارت ملی و سند ازدواج نیز باید پیوست دادخواست گردند.
3. مراحل رسیدگی در دادگاه و صدور حکم: دادگاه پس از تشکیل جلسه دادرسی و بررسی مدارک و اظهارات طرفین، در صورت احراز حقانیت زوجه، حکم به پرداخت مهریه صادر می کند. در این مرحله، ممکن است به زوج مهلت داده شود تا مهریه را پرداخت کند یا دادگاه حکم به تقسیط مهریه بدهد.
4. امکان توقیف اموال و حقوق آینده زوج: حتی اگر در ابتدا اموال رسمی یافت نشود، دادگاه می تواند حکم به توقیف اموالی که در آینده به نام مرد می شود (مانند حقوق و مزایای شغلی، عواید آتی و…) را صادر کند. همچنین، می توان از طریق دادگاه برای جلب (بازداشت) مرد در صورت عدم پرداخت مهریه یا عدم ارائه دادخواست اعسار اقدام کرد.

انتخاب بهترین مسیر و پیگیری دقیق مراحل قانونی، نیازمند آگاهی کامل از قوانین و رویه های قضایی است. به همین دلیل، مشاوره با یک وکیل متخصص در امور خانواده می تواند راهگشا باشد.

مدارک لازم و هزینه های مربوط به مطالبه مهریه در دوران عقد

زمانی که زوجه تصمیم به مطالبه مهریه خود در دوران عقد می گیرد، آماده سازی مدارک لازم و آگاهی از هزینه های این فرآیند از اهمیت بالایی برخوردار است. این آمادگی، مسیر حقوقی را هموارتر و سریع تر خواهد کرد.

مدارک اصلی

مدارکی که در تمامی مراحل مطالبه مهریه، چه از طریق اداره ثبت و چه از طریق دادگاه، ضروری هستند عبارتند از:

• شناسنامه زوجه: برای احراز هویت و وضعیت سجلی.
• کارت ملی زوجه: جهت شناسایی و تطبیق هویت.
• سند ازدواج (عقدنامه) اصلی: این سند، مهم ترین مدرک برای اثبات عقد نکاح و تعیین میزان مهریه است. بدون ارائه سند ازدواج، هیچ اقدامی برای مطالبه مهریه امکان پذیر نیست.

مدارک تکمیلی (در صورت لزوم)

بسته به شرایط خاص پرونده، ممکن است مدارک دیگری نیز لازم شود:

• گواهی عدم سازش یا طلاق (در صورت وجود): اگر در کنار مطالبه مهریه، فرآیند طلاق نیز در جریان باشد یا طلاق قبلاً اتفاق افتاده باشد.
• گواهی پزشکی قانونی (در موارد خاص): همانطور که قبلاً اشاره شد، برای احراز وقوع یا عدم وقوع نزدیکی در مواردی که باکره بودن زوجه محل اختلاف است، این گواهی اهمیت حیاتی دارد. این مدرک برای تعیین نصف یا تمام مهریه، به خصوص در زمان طلاق، نقش کلیدی ایفا می کند.
• وکالت نامه (در صورت داشتن وکیل): اگر زوجه از طریق وکیل اقدام می کند، ارائه وکالت نامه رسمی وکیل الزامی است.

هزینه ها

مطالبه مهریه، مانند هر فرآیند حقوقی دیگری، شامل هزینه هایی است که باید توسط زوجه یا وکیل او پرداخت شود. این هزینه ها ثابت نیستند و بسته به پیچیدگی پرونده، میزان مهریه، و روش انتخابی (ثبتی یا قضایی) می توانند متغیر باشند.

از جمله هزینه های متداول می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• هزینه ثبت درخواست و دادرسی: این هزینه ها شامل تمبر دادرسی، ابطال تمبر و سایر عوارض قانونی است که در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا اداره ثبت دریافت می شود. این مبلغ معمولاً درصدی از مبلغ مهریه (در مهریه های غیر وجه نقد، ارزش ریالی آن) است.
• هزینه کارشناسی (در صورت لزوم): اگر برای تعیین ارزش مهریه (مثلاً مهریه غیر وجه نقد)، ارزیابی اموال یا احراز موضوعی خاص نیاز به نظر کارشناس رسمی دادگستری باشد، هزینه کارشناسی باید توسط طرف درخواست کننده پرداخت شود.
• حق الوکاله وکیل (در صورت داشتن وکیل): اگر زوجه برای پیگیری پرونده خود وکیل بگیرد، باید حق الوکاله وکیل را پرداخت کند. این مبلغ می تواند بر اساس توافق با وکیل و تعرفه های قانونی تعیین شود.
• هزینه های جانبی: شامل هزینه های مربوط به کپی مدارک، ایاب و ذهاب، و سایر مخارج متفرقه در طول فرآیند.

توضیح مهم: به دلیل تنوع عوامل موثر بر هزینه ها، نمی توان یک مبلغ ثابت و مشخص برای تمام پرونده ها اعلام کرد. توصیه می شود پیش از اقدام، با کارشناسان حقوقی یا وکلای متخصص مشورت کرده و از تخمین تقریبی هزینه ها مطلع شوید.

نکات مهم و سوالات کلیدی دیگر در مورد مهریه در دوران عقد

فراتر از مفاهیم و مراحل اولیه، جنبه ها و سوالات دیگری نیز در رابطه با مهریه در دوران عقد وجود دارد که آگاهی از آن ها می تواند به زوجین در درک کامل حقوق و تکالیفشان کمک کند. این نکات، شامل تغییرات قانونی و شرایط خاص می شوند.

قانون جدید مهریه (محدودیت ۱۱۰ سکه) در دوران عقد

در سال های اخیر، قوانین مربوط به مهریه تغییراتی داشته است که به محدودیت ۱۱۰ سکه شهرت یافته. بر اساس این قانون، تنها تا سقف ۱۱۰ سکه بهار آزادی (یا معادل آن) مشمول ضمانت اجرای حبس و توقیف اموال هستند. به عبارت دیگر، مرد تنها در قبال این میزان از مهریه (در صورت عدم توانایی در پرداخت و اثبات اعسار) ممکن است با مجازات های مالی و حتی بازداشت مواجه شود.

این قانون در دوران عقد نیز اعمال می شود. یعنی اگر مهریه بیش از ۱۱۰ سکه باشد و زن آن را مطالبه کند، برای وصول مازاد بر ۱۱۰ سکه، مرد تنها در صورت اثبات تمکن مالی خود ملزم به پرداخت است و دیگر ضمانت اجرای بازداشت برای آن بخش وجود ندارد. این تغییر قانونی، برای زوجین، به ویژه مردان، اهمیت بسیاری دارد و می تواند در تصمیم گیری های مالی آینده شان مؤثر باشد.

آیا امکان تقسیط مهریه در دوران عقد وجود دارد؟

بله، امکان تقسیط مهریه در دوران عقد وجود دارد. این تقسیط می تواند به دو صورت انجام شود:

1. با توافق طرفین: اگر زوجین به توافق برسند، می توانند قبل یا بعد از مطالبه مهریه، بر سر نحوه پرداخت اقساطی آن به توافق برسند و این توافق را به صورت رسمی ثبت کنند.
2. با حکم دادگاه: اگر زوج توانایی پرداخت یکجای تمام مهریه (حتی در دوران عقد) را نداشته باشد و اعسار خود را به اثبات برساند، دادگاه می تواند حکم به تقسیط مهریه صادر کند. در این صورت، دادگاه با در نظر گرفتن توان مالی مرد و نیازهای زن، مبلغ پیش پرداخت و اقساط ماهانه را تعیین می کند. این امکان، حتی در دوران عقد و پیش از طلاق نیز برقرار است.

عده طلاق برای زوجه باکره در دوران عقد

یکی از تفاوت های مهم طلاق در دوران عقد برای زوجه باکره، مربوط به عده طلاق است. طبق قانون، زنی که قبل از نزدیکی از شوهرش جدا می شود و هنوز باکره است، نیازی به نگه داشتن عده طلاق ندارد. این بدان معناست که او می تواند بلافاصله پس از طلاق، دوباره ازدواج کند.

عدم نیاز به عده، تاثیر مهمی نیز بر موضوع حذف نام همسر از شناسنامه دارد. زن باکره ای که در دوران عقد طلاق می گیرد، با ارائه گواهی پزشکی قانونی مبنی بر باکره بودن، می تواند برای حذف نام همسر سابق از شناسنامه اش اقدام کند. این موضوع برای بسیاری از زنان از نظر روحی و اجتماعی اهمیت فراوانی دارد.

مهریه در صورت فوت همسر در دوران عقد

یکی دیگر از شرایط خاص، فوت همسر در دوران عقد است. اگر مرد در دوران عقد، پیش از وقوع نزدیکی، فوت کند، زن مستحق دریافت تمام مهریه خود خواهد بود. در این حالت، قاعده نصف شدن مهریه که در صورت طلاق پیش از نزدیکی اعمال می شود، جاری نیست و مهریه به عنوان دین بر عهده ورثه متوفی خواهد بود و زن می تواند آن را از ماترک (اموال به جای مانده) همسرش مطالبه کند.

مدت زمان مورد نیاز برای طی مراحل قانونی مطالبه مهریه

مدت زمان لازم برای طی مراحل قانونی مطالبه مهریه، بسته به روش انتخابی و پیچیدگی پرونده، متفاوت است.

• در روش ثبتی، اگر اموال قابل توقیفی وجود داشته باشد و مراحل به سرعت پیگیری شود، ممکن است ظرف چند هفته یا چند ماه به نتیجه برسد.
• در روش دادگاهی، با توجه به مراحل دادرسی، ابلاغ ها، جلسات دادگاه و احتمالی کارشناسی، این فرآیند ممکن است چندین ماه و حتی تا بیش از یک سال به طول بینجامد.

این مدت زمان ها تخمینی هستند و به عوامل متعددی از جمله حجم کاری مراجع قضایی، همکاری طرفین و پیچیدگی اثبات ادعاها بستگی دارد.

نکات پیشگیرانه و مشاوره ای برای زوجین در دوران عقد

برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی در آینده، آگاهی و شفافیت از همان ابتدا اهمیت دارد:

• اهمیت شفافیت: زوجین باید قبل از عقد، در مورد انتظارات مالی و مهریه با یکدیگر صحبت کنند و به تفاهم برسند.
• مشاوره حقوقی پیش از عقد: دریافت مشاوره از یک وکیل متخصص قبل از امضای سند ازدواج می تواند به درک کامل حقوق و تعهدات کمک کرده و از بروز اختلافات آتی جلوگیری کند.

موانع احتمالی در مسیر مطالبه مهریه (مانند ادعای اعسار)

در مسیر مطالبه مهریه، ممکن است موانعی پیش روی زوجه قرار گیرد. یکی از رایج ترین این موانع، ادعای اعسار از سوی زوج است. اعسار به معنای عدم توانایی مالی برای پرداخت بدهی (مهریه) است. اگر مردی بتواند در دادگاه ثابت کند که توانایی پرداخت یکجای مهریه را ندارد، دادگاه حکم به تقسیط مهریه صادر می کند. اثبات اعسار نیز فرآیند خاص خود را دارد و نیازمند ارائه مدارک و شهادت شهود است. در این صورت، وصول تمام مهریه به صورت یکجا، غیرممکن شده و زوجه باید آن را به صورت اقساطی دریافت کند.

نتیجه گیری

مهریه به عنوان یک حق مالی اساسی برای زن، از لحظه انعقاد عقد نکاح به او تعلق می گیرد. در دوران عقد، این حق ابعاد و پیچیدگی های خاص خود را دارد که آگاهی از آن ها برای هر دو طرف (زن و مرد) ضروری است. همانطور که بررسی شد، زن حتی در دوران عقد و بدون قصد طلاق، می تواند تمام مهریه خود را مطالبه کند. اما در صورت وقوع طلاق پیش از نزدیکی، مستحق نصف مهریه خواهد بود، مشروط بر آنکه ملاک نزدیکی (که از نظر حقوقی با صرف باکره بودن متفاوت است) احراز نشده باشد. مسیرهای مطالبه مهریه، شامل اقدام از طریق اداره اجرای ثبت و دادگاه خانواده است که هر یک مراحل و مدارک خاص خود را می طلبد.

درک این ظرایف قانونی، از جمله محدودیت ۱۱۰ سکه، امکان تقسیط مهریه، عدم نیاز به عده برای زن باکره در صورت طلاق، و تعلق تمام مهریه در صورت فوت همسر در دوران عقد، می تواند به زوجین کمک کند تا با آگاهی کامل تصمیم گیری کرده و از حقوق خود دفاع نمایند. با توجه به پیچیدگی های حقوقی و تغییرات قوانین، تاکید بر اهمیت مشاوره با یک وکیل متخصص در امور خانواده، برای دریافت راهنمایی های دقیق و کاربردی برای حفظ حقوق و جلوگیری از سردرگمی های قانونی، امری حیاتی است.